Từ “chạm” màn hình đến “chạm” niềm tin: Cuộc chiến bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên thị giác sốn

CUỘC THI CHÍNH LUẬN VỀ BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG TRÊN ĐỊA BÀN XÃ, NĂM 2026

TỪ “CHẠM” MÀN HÌNH ĐẾN “CHẠM” NIỀM TIN: CUỘC CHIẾN BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG TRONG KỶ NGUYÊN THỊ GIÁC SỐ

Trong dòng chảy của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, thế giới đang chứng kiến một sự chuyển dịch quyền lực chưa từng có: Quyền lực của sự chú ý. Đối với thế hệ trẻ – những “công dân số”, thế giới không còn gói gọn trong trang sách hay tiếng loa phát thanh, mà nằm gọn trong lòng bàn tay qua những cú chạm màn hình. Khi hành vi tiếp nhận thông tin chuyển từ “Đọc – Nghe” sang “Xem – Chạm”, cuộc chiến bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cũng đặt ra một bài toán sinh tử: Làm thế nào để những giá trị cốt lõi của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh không bị đẩy ra ngoài “hệ sinh thái số” của người trẻ?

Theo các báo cáo kỹ thuật số năm 2024 và đầu năm 2025, Việt Nam hiện có khoảng 79,8 triệu người dùng Internet (chiếm gần 79% dân số), trong đó đại bộ phận giới trẻ dành trung bình từ 5 đến 7 giờ mỗi ngày để truy cập các nền tảng như TikTok, Facebook và YouTube. Đối với họ, một video ngắn 15 giây thường có sức lan tỏa mạnh mẽ hơn một bài diễn văn dài nhiều trang giấy.

Khi các đối tượng thù địch đã thay đổi cách thức tiếp cận

Thế hệ trẻ hiện nay không còn tiếp nhận thông tin theo tư duy tuyến tính. Họ sống trong kỷ nguyên của “thị giác số”, nơi một video TikTok 15 giây có sức nặng hơn một bài diễn văn 15 trang. Đặc điểm lớn nhất của họ là tâm lý ưu tiên hình ảnh, video và sự tương tác tức thời. Đối với họ, việc “chạm” vào màn hình không chỉ là thao tác vật lý, mà là một hành vi xác lập sự tồn tại và quan điểm cá nhân trên không gian mạng.

Nắm bắt được sự thay đổi này trong giới trẻ, các thế lực thù địch đã nhanh chóng thay đổi chiến thuật. Thay vì những bài viết công kích trực diện khô khan, chúng chuyển sang “meme hóa” chính trị, dùng các video ngắn cắt ghép, các hình ảnh chế nhạo hài hước để cài cắm các quan điểm sai trái về lịch sử, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng. Những nội dung này tấn công vào cảm xúc, đánh vào sự tò mò và lòng tin ngây thơ của giới trẻ, tạo ra những “hố đen nhận thức” nguy hiểm. Khi nội dung chính thống của chúng ta còn nặng tính giáo điều, chậm bước trong việc đổi mới hình thức, chúng ta vô tình để lại những “khoảng trống nội dung số” cho cái xấu xâm nhập.

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, khi được triển khai đúng cách, chiến lược “phủ xanh” không gian mạng đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Tại một số địa phương, các tổ chức Đoàn Thanh niên đã chủ động xây dựng các fanpage với hàng chục nghìn lượt theo dõi, duy trì đều đặn các chuyên mục như “Nhận diện tin giả”, “Mỗi ngày một câu chuyện đẹp”, “Hiểu đúng chính sách”. Đặc biệt, khi xuất hiện các thông tin sai lệch liên quan đến các vấn đề xã hội nhạy cảm, các trang này đã nhanh chóng đăng tải nội dung phản bác bằng hình thức infographic ngắn gọn, dễ hiểu, giúp người dân nhận diện vấn đề chỉ trong vài chục giây tiếp cận.

Không chỉ dừng lại ở việc “phản bác”, các nội dung tích cực về gương người tốt, việc tốt, những câu chuyện đời thường nhưng giàu tính nhân văn cũng được lan tỏa mạnh mẽ. Chính sự kết hợp giữa “đúng” và “hay”, giữa “lý luận” và “cảm xúc” đã tạo nên sức lan tỏa tự nhiên, giúp thông tin chính thống không còn khô cứng mà trở nên gần gũi, dễ tiếp nhận đối với giới trẻ.

Điều này cho thấy: khi nội dung tích cực được “đóng gói” đúng cách, nó hoàn toàn có khả năng cạnh tranh và lấn át các thông tin tiêu cực trên không gian mạng.

Từ cái “chạm” vật lý đến sự kết nối niềm tin

Tại sao chúng ta phải nhấn mạnh vào cơ chế “Xem – Chạm”? Theo nghiên cứu của nhà khoa học thần kinh Joseph LeDoux trong tâm lý học hiện đại, hình ảnh và video tác động trực tiếp vào vùng cảm xúc của bộ não trước khi đi vào phân tích lý luận. Các nghiên cứu từ Đại học Minnesota cũng chỉ ra rằng não bộ xử lý hình ảnh nhanh gấp 60.000 lần so với văn bản chữ viết. Vì vậy, nếu chúng ta không thể khiến giới trẻ “xem” thấy những thành tựu của Đảng và Nhà nước qua các định dạng hấp dẫn như Infographic, Motion Graphics, Video hay thực tế ảo, chúng ta đã thất bại ngay từ bước tiếp cận.

Hơn thế nữa, tính tương tác (chạm) là chìa khóa để giữ chân thế hệ trẻ. Khi một bạn trẻ bấm “Like”, “Share” hoặc tham gia một diễn đàn thảo luận tích cực, đó là lúc họ tự xác lập bản sắc chính trị của mình. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là ép buộc giới trẻ tin theo, mà là tạo ra một môi trường để họ tự nguyện “chạm” vào những giá trị đúng đắn, để từ cái chạm tay trên màn hình điện thoại dẫn đến cái chạm sâu sắc vào trái tim và niềm tin.

Xây dựng “Hệ miễn dịch số” – Trận địa không thể lùi bước

Vận dụng phương châm chiến lược của Đảng là “kết hợp chặt chẽ giữa xây và chống, trong đó xây là cơ bản, chống phải quyết liệt, hiệu quả”, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian mạng hiện nay cần được thực hiện qua hai chiến lược:

Một là “Xây”: Bồi đắp “sức đề kháng” tư tưởng (Lấy cái đẹp dẹp cái xấu) “Xây” ở đây chính là chủ động chiếm lĩnh trận địa không gian mạng bằng những thông tin chính thống, tích cực, làm cho tư tưởng của Đảng thấm sâu vào đời sống tinh thần của thế hệ trẻ.

Hai là “Chống”: Quyết liệt tấn công, bẻ gãy các luận điệu sai trái “Chống” là trực diện đấu tranh, vạch trần âm mưu của các thế lực thù địch, không để những “virus” tư tưởng có cơ hội lây lan.

`Cụ thể hoá hai chiến lược trên để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới, chúng ta cần một hành động “vạn biến” về phương thức nhưng “bất biến” về lý tưởng.

Thứ nhất, trẻ hóa ngôn ngữ chính luận. Lý luận phải được “phiên dịch” sang ngôn ngữ của thế hệ số, thế hệ trẻ. Các nghị quyết, chỉ thị cần được chuyển đổi thành các chiến dịch truyền thông đa phương tiện, sử dụng các video ngắn với âm nhạc, hình ảnh bắt mắt nhưng nội dung vẫn giữ được chiều sâu tư tưởng.

Thứ hai, làm chủ thuật toán và chiếm lĩnh không gian mạng. Không chỉ dừng lại ở việc xây dựng đội ngũ KOLs/KOCs, cần hình thành một cơ chế vận hành truyền thông số có tổ chức. Cụ thể, mỗi địa phương, đơn vị cần xây dựng một “trung tâm điều phối nội dung số” với chức năng:

–  Theo dõi xu hướng dư luận theo thời gian thực

–   Phát hiện sớm các từ khóa nhạy cảm

–   Định hướng nội dung phản hồi trong vòng 2–4 giờ đầu

Khi xuất hiện thông tin xuyên tạc, báo chí chính thống giữ vai trò “nguồn phát tín hiệu”, trong khi mạng lưới tài khoản cơ sở (Đoàn, Hội, cán bộ, đảng viên, người dân) đóng vai trò “khuếch tán”. Sự phối hợp này sẽ tạo thành một “làn sóng thông tin tích cực có tổ chức”, đủ sức lấp đầy khoảng trống thông tin trước khi tin xấu lan rộng.

Thứ ba, lan tỏa gương điển hình: Lan tỏa gương điển hình không chỉ là “đưa tin”, mà cần được tiếp cận như một chiến lược kể chuyện. Mỗi câu chuyện người tốt, việc tốt cần được xây dựng theo hướng:

• Có nhân vật cụ thể
• Có tình huống thực tế
• Có cảm xúc chạm đến người xem

Trong bối cảnh mạng xã hội ưu tiên nội dung giàu cảm xúc, một câu chuyện chân thực về một y bác sĩ tận tâm, một cán bộ vì dân, hay một hành động tử tế nhỏ trong đời sống thường nhật có thể tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ hơn nhiều so với các thông tin mang tính khẩu hiệu. Khi cái tốt trở nên “hấp dẫn”, nó sẽ tự nhiên lấn át cái xấu.

Thứ tư, gắn bảo vệ tư tưởng với khát vọng cá nhân. Phải làm cho thế hệ trẻ hiểu rằng: Bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ chính là bảo vệ môi trường hòa bình, ổn định và tự do để họ hiện thực hóa những ước mơ cá nhân. Nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là những gì xa xôi, mà là kim chỉ nam giúp họ định vị bản thân trong một thế giới đầy biến động.

Thứ năm, chủ động nhận diện và phản bác: Không chờ đợi mà phải chủ động “tác chiến” ngay khi các thông tin xuyên tạc xuất hiện. Sử dụng luận cứ khoa học và sự thật khách quan để bẻ gãy các luận điệu “meme hóa” chính trị hay các video Deepfake giả mạo.

Thứ sáu, quản lý và chế tài nghiêm khắc: Phối hợp chặt chẽ giữa biện pháp kỹ thuật và pháp lý (Luật An ninh mạng) để gỡ bỏ các tài khoản độc hại, ngăn chặn các nguồn phát tán thông tin phản động. Đây là việc thiết lập “hàng rào kỹ thuật” để bảo vệ vùng lãnh thổ tư tưởng.

Thứ bảy, kiên quyết đấu tranh với tâm lý “làm ngơ”: Chống lại thái độ thờ ơ, vô cảm hoặc a dua theo đám đông của một bộ phận giới trẻ. Giúp họ hiểu rằng việc im lặng trước cái sai cũng là một hình thức tiếp tay cho sự xói mòn tư tưởng.

Trên cơ sở đó, Đảng ta đã sớm nhận diện và có những quyết sách chiến lược.

Nghị quyết số 35-NQ/TW (22/10/2018): Là “cẩm nang” cao nhất, xác định bảo vệ nền tảng tư tưởng Đảng là cuộc đấu tranh của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân. Nghị quyết nhấn mạnh việc đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức tuyên truyền.

Nghị quyết số 52-NQ/TW (2019): Về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trong đó nhấn mạnh việc đảm bảo an ninh tư tưởng trên không gian số.

Kết luận số 01-KL/TW (2021): Yêu cầu việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh phải đi vào thực chất, gắn với các biểu hiện cụ thể trong đời sống số của thanh niên.

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng bản lĩnh số cho thế hệ trẻ

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong bảo vệ nền tảng tư tưởng Đảng hiện nay không chỉ là những trích dẫn nguyên văn mang tính lối mòn, mà là dùng thế giới quan và phương pháp luận của Người để giải quyết những bài toán mới của kỷ nguyên “Xem – Chạm”.

Vận dụng quan điểm “Thanh niên là người tiếp sức”: Chuyển từ tiếp nhận thụ động sang chủ động lan tỏa Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định rằng: “Thanh niên là người tiếp sức cho thế hệ thanh niên già, đồng thời là người phụ trách thế hệ thanh niên tương lai”. Vận dụng tư tưởng này, giới trẻ không thể chỉ đứng ngoài cuộc hay tiếp nhận lý luận một cách máy móc. Trong thực tế số, mỗi bạn trẻ phải là một “đại sứ tư tưởng”, có trách nhiệm “số hóa” và “hình ảnh hóa” những giá trị lịch sử. Khi một bạn trẻ dùng kỹ năng đồ họa để vẽ lại chân dung anh hùng dân tộc, hay sáng tạo một video ngắn kể về hành trình tìm đường cứu nước của Bác, đó chính là sự “tiếp sức” vĩ đại nhất để dòng chảy tư tưởng của Đảng luôn sống động trên không gian mạng.

Vận dụng tư tưởng “Chống chủ nghĩa cá nhân”: Xây dựng văn hóa ứng xử văn minh trên mạng xã hội Bác luôn căn dặn: “Phải không ngừng nâng cao đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân”. Trên không gian mạng, “chủ nghĩa cá nhân” hiện hình rõ nét nhất qua lối sống thực dụng, bất chấp đạo đức để “câu view”, “câu like” hoặc phát ngôn gây sốc để đánh bóng tên tuổi. Vận dụng lời dạy của Người, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng Đảng bắt đầu từ việc mỗi người trẻ phải giữ gìn đạo đức công dân số. Biết “gạn đục khơi trong”, không để cái tôi ích kỷ lôi kéo vào những trào lưu tiêu cực, biết đặt lợi ích quốc gia – dân tộc lên trên những lượt tương tác ảo. Bảo vệ Đảng lúc này chính là bảo vệ lòng tự trọng và nhân cách của chính người trẻ trước những cám dỗ trên không gian số.

Vận dụng phương pháp “Tuyên truyền phải giản đơn, thiết thực”: Trẻ hóa ngôn ngữ lý luận Người từng dạy: “Viết cho ai xem? Nói cho ai nghe? Phải dùng cách nói của quần chúng”. Đây là chỉ dẫn quý giá để chúng ta thay đổi phương thức bảo vệ tư tưởng. Thay vì những bài viết khô khan, nặng tính hàn lâm, đối với giới trẻ cần vận dụng phong cách truyền thông của Bác: ngắn gọn, súc tích và giàu hình ảnh. Việc sử dụng Podcast, Infographic hay những mẩu chuyện nhỏ đời thường để nói về lý tưởng cách mạng chính là cách vận dụng sáng tạo nhất tư duy tuyên truyền của Người, giúp lý luận, tư tưởng của Đảng không chỉ dừng lại ở màn hình mà thực sự “chạm” tới niềm tin của thế hệ tương lai.

Vận dụng tinh thần “Tự phê bình và phê bình”: Sức mạnh của phản biện trên không gian số có trách nhiệm Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, tự phê bình và phê bình là “vũ khí” để Đảng mạnh lên. Trên không gian mạng, vận dụng điều này có nghĩa là mỗi bạn trẻ cần có tư duy phản biện sắc sảo nhưng trách nhiệm. Không “hùa theo” đám đông, không im lặng trước cái sai, nhưng đồng thời cũng không lợi dụng phản biện để xuyên tạc, chống phá. “Phê bình” những luận điệu sai trái của các thế lực thù địch bằng những dẫn chứng khoa học, bằng sự thật khách quan chính là cách người trẻ dùng trí tuệ để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng một cách hiệu quả nhất.

Kết luận

Cuộc chiến bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên thị giác số không còn là cuộc đối đầu đơn thuần giữa “đúng” và “sai”, mà là cuộc cạnh tranh khốc liệt giữa ai chiếm lĩnh được sự chú ý, người đó sẽ định hướng được nhận thức xã hội.

Nếu chúng ta chậm một bước, khoảng trống thông tin sẽ bị lấp đầy bởi những luồng quan điểm sai lệch. Nhưng nếu chúng ta chủ động kiến tạo dòng chảy thông tin tích cực, không gian mạng sẽ không còn là thách thức, mà trở thành một lực lượng đồng hành mạnh mẽ với sự phát triển của đất nước.

Khi mỗi cú “chạm” của người trẻ trên màn hình không chỉ là hành vi tiêu dùng thông tin, mà trở thành sự kết nối với những giá trị đúng đắn, khi đó chúng ta không chỉ bảo vệ được nền tảng tư tưởng của Đảng, mà còn bồi đắp được một thế hệ công dân số có bản lĩnh, có niềm tin và có trách nhiệm với tương lai dân tộc.

 

THÔNG TIN TÁC GIẢ

1. Họ và tên: Nguyễn Trung Kiên
2. Năm sinh: 10/05/1986
3. Chức vụ: Phó Chủ Tịch HĐQT Tập Đoàn Medipha – Tổng Giám Đốc Hệ Thống Y Tế Medic
4. Đơn vị công tác: Tập Đoàn Medipha