Vì sao mùa lạnh dễ gây đột quỵ? Dấu hiệu nhận biết và cách phòng ngừa bạn cần biết

Đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên toàn thế giới. Đáng lo ngại hơn, thời tiết lạnh được xem là yếu tố nguy cơ hàng đầu làm gia tăng tỷ lệ đột quỵ, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường. Vậy vì sao mùa lạnh dễ gây ra chứng bệnh này? Làm thế nào để nhận biết sớm và phòng tránh hiệu quả trong mùa đông? Bài viết dưới đây từ Hệ thống Y tế Meidc sẽ giúp bạn hiểu rõ và chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Vì sao mùa lạnh làm tăng nguy cơ đột quỵ?

Nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước đã chỉ ra rằng đột quỵ có mối liên quan mật thiết với sự thay đổi nhiệt độ, đặc biệt là khi nhiệt độ môi trường giảm sâu. Vào mùa lạnh, số ca đột quỵ – bao gồm nhồi máu não và xuất huyết não – đều tăng đáng kể.

Tại nhiều quốc gia như Pháp, Phần Lan, Hoa Kỳ, Đức, Trung Quốc, Đài Loan…, tỷ lệ này thường đạt đỉnh vào những tháng lạnh nhất trong năm. Ở Việt Nam, số ca ngày gia tăng rõ rệt vào các tháng cuối năm và đầu năm mới. Thống kê cho thấy 30–50% tổng số ca đột quỵ trong năm xảy ra vào các tháng mùa lạnh, tùy theo từng vùng miền.

Đáng chú ý, 60–70% ca đột quỵ xảy ra vào ban đêm và sáng sớm – thời điểm nhiệt độ xuống thấp nhất. Ngoài ra, tỷ lệ bệnh nhân đột quỵ kèm tăng huyết áp trong mùa lạnh có thể lên đến 85%, cao hơn rõ rệt so với mùa nóng.

Nguyên nhân gây đột quỵ trong mùa lạnh

1. Co mạch và tăng huyết áp – nguy cơ xuất huyết não

Khi nhiệt độ giảm, cơ thể phản ứng bằng cách co mạch máu để giữ ấm, làm tăng sức cản mạch và khiến huyết áp tăng cao. Với những người có tiền sử tăng huyết áp hoặc mạch máu yếu, tình trạng này dễ dẫn đến vỡ mạch máu não, gây xuất huyết não – một dạng đột quỵ nguy hiểm, tỷ lệ tử vong cao.

2. Máu đặc hơn – nguy cơ nhồi máu não

Trời lạnh khiến cơ thể tăng sản xuất hồng cầu và tiểu cầu, làm độ nhớt của máu tăng lên. Máu đặc dễ hình thành cục máu đông. Khi cục máu đông di chuyển và gây tắc mạch não, người bệnh có thể bị nhồi máu não, dạng đột quỵ thường gặp nhất vào mùa đông.

3. Các yếu tố nguy cơ làm tăng đột quỵ mùa đông

• Ít vận động, tăng cân, béo phì do thời tiết lạnh
• Chế độ ăn nhiều dầu mỡ, năng lượng cao, làm tăng mỡ máu
• Viêm nhiễm mùa lạnh như cúm, viêm phổi gây phản ứng viêm toàn thân
• Trầm cảm theo mùa, thiếu ánh nắng, ít vận động ngoài trời

Tất cả những yếu tố này đều góp phần làm tăng nguy cơ đột quỵ và khiến tình trạng bệnh nặng hơn nếu xảy ra.

Dấu hiệu nhận biết – Đừng bỏ lỡ “giờ vàng”

Các dấu hiệu đột quỵ mùa lạnh không khác nhiều so với đột quỵ thông thường, nhưng diễn tiến có thể nhanh và nguy hiểm hơn. Để nhận biết sớm, hãy ghi nhớ quy tắc F.A.S.T:

F – Face (Mặt): Méo miệng, xệ một bên mặt, cười không đều.

A – Arms (Tay): Yếu hoặc liệt một tay, không thể nâng đồng thời hai tay.

S – Speech (Lời nói): Nói khó, nói ngọng, nói lắp, không nói được câu hoàn chỉnh.

T – Time (Thời gian): Cấp cứu ngay lập tức khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở trên.

Ngoài ra, người bệnh có thể gặp các triệu chứng khác như:

• Đau đầu dữ dội đột ngột
• Chóng mặt, mất thăng bằng
• Mờ mắt, giảm thị lực
• Khó nuốt, lú lẫn, giảm nhận thức

Cần làm gì khi nghi ngờ đột quỵ mùa lạnh?

Khi phát hiện người có dấu hiệu đột quỵ, việc quan trọng nhất là đưa đến bệnh viện càng sớm càng tốt. Tuyệt đối không tự ý cho uống thuốc, không cạo gió, không chích máu đầu ngón tay, không cho ăn uống để tránh sặc.

Hãy:

• Đặt người bệnh nằm nghiêng một bên
• Nới lỏng quần áo, giữ ấm cơ thể
• Ghi nhớ thời điểm khởi phát triệu chứng

Tại Bệnh viện Đa khoa MEDIC Bình Dương, người bệnh đột quỵ được tiếp cận quy trình cấp cứu và điều trị hiện đại, với hệ thống MRI 1.5–3 Tesla, máy chụp mạch DSA cùng đội ngũ bác sĩ chuyên sâu thần kinh – đột quỵ, giúp chẩn đoán nhanh, điều trị kịp thời và giảm tối đa di chứng.

Cách phòng ngừa đột quỵ hiệu quả trong mùa đông

Đột quỵ hoàn toàn có thể phòng tránh nếu chủ động chăm sóc sức khỏe đúng cách, đặc biệt trong mùa lạnh:

• Kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, mỡ máu
• Uống thuốc đúng và đủ theo chỉ định bác sĩ
• Vận động nhẹ 3–5 phút trước khi ra khỏi giường buổi sáng
• Giữ ấm cơ thể, đặc biệt vùng đầu – cổ
• Tránh tắm muộn, không tắm nước lạnh, nhiệt độ nước khoảng 37°C
• Duy trì vận động nhẹ nhàng ~30 phút/ngày
• Không uống rượu trước khi ra ngoài trời lạnh
• Hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột

Đột quỵ mùa lạnh có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào, đặc biệt với người có bệnh nền tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường. Vì vậy, đừng chủ quan trước thời tiết lạnh. Tầm soát sức khỏe định kỳ và nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ chính là chìa khóa bảo vệ bản thân và người thân.

Hệ thống Y tế MEDIC sẵn sàng đồng hành cùng bạn trong chăm sóc và bảo vệ sức khỏe.
Hotline: 0915 045 115
Website: https://medichospital.com/